จ่ายภาษีครั้งแรก ต้องรู้อะไรบ้าง? ปูพื้นฐานเรื่องภาษีสำหรับผู้มีรายได้ครั้งแรก
หลายคนอาจสงสัยกันว่าเมื่อเรียนจบไปแล้ว มีงานทำ มีเงินเดือนแล้วต้องมีรายได้เท่าไหร่ละ ถึงจะต้องเสียภาษี แล้ว “การยื่นภาษี” กับ “การจ่ายภาษี” เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร บทความนี้เราจะพาทุกคนมาปูพื้นฐานเกี่ยวกับเรื่อง “ภาษีบุคคลธรรมดา” สำหรับเด็กจบใหม่ หรือ ผู้ที่เพิ่งมีรายได้จากการทำงานเป็นครั้งแรก หากต้อง ยื่นภาษี หรือ จ่ายภาษีครั้งแรก ต้องรู้อะไรบ้าง?
โดยเนื้อหาของซีรีย์นี้จะแบ่งออกเป็น 3 พาร์ทด้วยกันค่ะ ได้แก่ 1. ยื่นภาษี หรือ จ่ายภาษีครั้งแรก ต้องรู้อะไรบ้าง? ปูพื้นฐานเรื่องภาษีสำหรับผู้มีรายได้ครั้งแรก 2. หักค่าใช้จ่ายในการคำนวณภาษีคิดอย่างไร 3.บุคคลธรรมดา ลดหย่อนภาษี อะไรได้บ้าง?
ยื่นภาษี กับ จ่ายภาษี ต่างกันอย่างไร?
ก่อนอื่นเลย เรามาทำความเข้าใจ ระหว่าง “การยื่นภาษี” กับ “การจ่ายภาษี” กันก่อนค่ะ ว่ามีความเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร หลายคนอาจกำลังสับสนและเข้าใจผิดว่า การยื่นภาษี เท่ากับ ต้องจ่ายภาษี แต่ในความเป็นจริงแล้วแม้รายได้ทั้งปีของคุณไม่ถึงเกณฑ์ต้องเสียภาษี คุณก็ยังต้อง “ยื่นภาษี” อยู่ดีค่ะ
การยื่นภาษี เป็นการยื่นแบบเพื่อแจ้งรายได้ และค่าลดหย่อน ให้สรรพากรรับรู้รายได้และสถานะภาษีของเรา หากคำนวณแล้วว่าเงินได้สุทธิที่ยื่นมาเกินเกณฑ์ขั้นต่ำตามที่กฎหมายกำหนด ก็ต้องเสียภาษีค่ะ
ดังนั้น การเสียภาษี จึงเป็นการจ่ายเงินภาษี จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อยื่นแบบและคำนวณรายได้สุทธิออกมาแล้วถึงเกณฑ์ที่ต้องจ่ายภาษี นั่นเองค่ะ
ภ.ง.ด. คืออะไร และมือใหม่ต้องยื่นแบบไหน?
ภ.ง.ด. คือ แบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ใช้ยื่นต่อกรมสรรพากร โดยบุคคลทั่วไปจะเกี่ยวข้องกับ 2 แบบ คือ ภ.ง.ด 90 และ ภ.ง.ด. 91 ความแตกต่างอยู่ที่แหล่งที่มาของรายได้ค่ะ
หากเป็นพนักงานประจำและมีรายได้เพียงอย่างเดียว เช่น เงินเดือน โบนัส หรือค่าคอมมิชชั่นจากบริษัท จะใช้แบบ ภ.ง.ด.91
แต่หากคุณมีรายได้ประเภทอื่นเพิ่มเติม เช่น รายได้จากฟรีแลนซ์ ขายของออนไลน์ เป็นเจ้าของกิจการ รับจ้างอิสระ หรือมีรายได้จากหลายช่องทางรวมกับเงินเดือน คุณต้องใช้แบบ ภ.ง.ด 90
การคำนวณภาษีสำหรับผู้มีรายได้
แล้วเราจะทราบได้อย่างไรว่า รายได้เท่าไหร่ถึงเกณฑ์ต้องเสียภาษี? หรือ เรามีฐานเงินเดือนเท่านี้ต้องเสียภาษีแล้วหรือยัง? ก่อนอื่นเราไปดูที่ “อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา” กันก่อนค่ะ โดยอ้างอิงปี 2568
ขั้นเงินได้สุทธิตั้งแต่ | เงินได้สุทธิจำนวนสูงสุดของขั้น | อัตราภาษี | ภาษีสูงสุดในแต่ละขั้นเงินได้ | ภาษีสะสมสูงสุดของขั้น |
0 – 150,000 | 150,000 | 5 | ยกเว้น* | 0 |
เกิน 150,000 – 300,000 | 150,000 | 5 | 7,500 | 7,500 |
เกิน 300,000 – 500,000 | 200,000 | 10 | 20,000 | 27,500 |
เกิน 500,000 – 750,000 | 250,000 | 15 | 37,500 | 65,000 |
เกิน 750,000 – 1,000,000 | 250,000 | 20 | 50,000 | 115,000 |
เกิน 1,000,000 – 2,000,000 | 1,000,000 | 25 | 250,000 | 365,000 |
เกิน 2,000,000 – 5,000,000 | 3,000,000 | 30 | 900,000 | 1,265,000 |
เกิน 5,000,000 บาท ขึ้นไป | – | 35 | – | – |
เมื่อพิจารณาตาม “อัตราเงินได้บุคคลธรรมดา” แล้ว จะเห็นว่า บุคคลธรรมดาจะเริ่มเสียภาษีเมื่อมีรายได้เกิน 150,000 บาท โดย 0-150,000 ได้รับการยกเว้นการเสียภาษี แต่ยังคง “ต้องยื่นภาษี” อยู่ดีนะคะ
พอมาถึงตรงนี้หลายคนอาจกำลังสับสนระหว่าง “รายได้” กับ “รายได้สุทธิ” ว่ามีความแตกต่างกันอย่างไร? การคำนวณภาษีที่ต้องจ่าย เราจะคำนวณจากรายได้สุทธิที่ได้ตลอดทั้งปี โดยใช้สูตรการคำนวณดังนี้ค่ะ
การคำนวณหารายได้
รายได้สุทธิ = รายได้ – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน
ในส่วนของ “ค่าใช้จ่าย” และ “ค่าลดหย่อน” จะมีเนื้อหารายละเอียดที่ทุกคนควรศึกษาเพิ่มเติม เพื่อการคำนวณหารายได้สุทธิและนำไปเทียบกับตารางอัตราเงินได้บุคคลธรรมดา เพื่อให้ทราบว่าอัตราภาษีที่เราต้องจ่ายจะเป็นจำนวนเงินเท่าไหร่นั้นเองค่ะ
บทความที่ควรศึกษาเพิ่มเติม
- ค่าใช้จ่าย
- ค่าลดหย่อน
ฐานเงินเดือนเงินเดือนเท่าไหร่ ต้องจ่ายภาษี ?
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น เราได้คำนวณภาษีเบื้องต้นสำหรับมนุษย์เงินเดือนในแต่ละฐานเงินเดือนมาให้แล้วค่ะ โดยมีการหักค่าใช้จ่าย 50% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท และลดหย่อนภาษีพื้นฐาน (ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และประกันสังคม 9,000 บาท) ไปแล้ว
ฐานเงินเดือน (บาท) | รายได้ต่อปี (บาท) | เงินได้สุทธิ (บาท) | ภาษีที่ต้องจ่าย (บาท) |
15,000 | 180,000 | 11,000 | ยกเว้นภาษี |
20,000 | 240,000 | 71,000 | ยกเว้นภาษี |
30,000 | 360,000 | 191,000 | 2,050 |
40,000 | 480,000 | 311,000 | 8,600 |
50,000 | 600,000 | 431,000 | 20,600 |
60,000 | 720,000 | 551,000 | 35,150 |
70,000 | 840,000 | 671,000 | 51,650 |
80,000 | 960,000 | 791,000 | 75,700 |
90,000 | 1,080,000 | 911,000 | 100,700 |
100,000 | 1,200,000 | 1,031,000 | 125,700 |
จากตารางเป็นการคำนวณเพียงเบื้องต้นเท่านั้น ผู้ยื่นภาษีควรคำนวณภาษีด้วยตนเอง เพราะ รายได้ ค่าใช้จ่าย และค่าลดหย่อนของแต่ละคนไม่เท่ากัน ทำให้จำนวนภาษีที่ต้องจ่ายก็แตกต่างกันด้วยค่ะ
ปัจจุบันนี้การคำนวณภาษีไม่ได้ยุ่งยากเหมือนแต่ก่อน มีหลายๆ เว็บไซต์ที่สามารถคำนวณภาษีให้เราได้เพียงแค่กรอกข้อมูลรายได้และค่าลดหย่อน ก็สามารถคำนวนภาษีที่เราต้องจ่ายออกมาได้อย่างง่ายดาย
สรุป: จ่ายภาษีครั้งแรก ต้องรู้อะไรบ้าง?
สำหรับผู้ที่มีรายได้เป็นครั้งแรก การทำความเข้าใจเรื่อง การยื่นภาษี และ การจ่ายภาษี ถือเป็นก้าวแรกของการเข้าระบบภาษี แม้รายได้จะยังไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี แต่ทุกคนก็ยังต้องยื่นภาษีเพื่อแจ้งให้รัฐทราบถึงแหล่งที่มาของรายได้ และเป็นฐานข้อมูลทางการเงินเพื่อรัฐสวัสดิการในอนาคต หากรู้จักหลักการคำนวณรายได้สุทธิ พร้อมทั้งใช้สิทธิลดหย่อนภาษีให้เหมาะสม ก็จะช่วยวางแผนภาษีได้อย่างถูกต้อง และอาจประหยัดภาษีได้ในอนาคตอีกด้วย
อ้างอิง: กรมสรรพากร
